Tulpenmanie

Amsterdam heeft een turbulente geschiedenis met de tulp. Afkomstig uit de paleistuinen van Constantinopel  was de tulp aan het eind van de 16e eeuw aan haar opmars over de wereld begonnen. Ook  de Leidse Hortus had de hand weten te leggen op de op het eerste gezicht onaanzienlijke bol. Nog even was gedacht dat het hier iets eetbaars betrof, maar al spoedig bleek dat de waarde ergens anders lag. Rond 1620 ontstaat er een ware tulpenrage. Aanvankelijk aangeplant op de buitenplaatsen van rijke regenten, moest dit kleinood vooral laten zien dat de eigenaar smaak en centen had. Maar in 1636 gaat de Hollandse koopmansgeest met de bollen aan de haal en al gauw was het hek van de dam. Koopmannen investeren in bollen die ze niet gezien hebben en verkopen ze weer nog voordat  de bol de grond uit is. De nieuwe eigenaar kan slechts gissen naar de waarde van zijn rijkdom. Een verschijnsel dat hier enorm aan bijdroeg was het ‘breken’ van sommige tulpenbloemen. Een effen bloem kon zomaar het volgend jaar gevlamd zijn of geveerde blaadjes hebben. Waar dit door veroorzaakt werd, wist niemand, maar dat het gebeurde was opzienbarend. Dit raadsel maakte de bol niet alleen vele malen aantrekkelijker, maar bovendien viel hiermee geweldig te speculeren. Kwekers gingen er prat op het geheim ontdekt te hebben: ze strooiden duivenpoep bij de bollen, experimenteerden met verfpigmenten in de grond en soms leverde dat iets moois op.

In het begin van 1637 bereikt de tulpenwindhandel, door latere generaties spottend tulpenmanie genoemd, haar hoogtepunt: de tulpenbol gaat voor astronomische bedragen van de hand, de slimme koopman glorieert. Deze situatie duurt echter maar kort: al in februari 1637 valt het doek. Achter elkaar worden drie bollen verhandeld, ieder ter waarde van een volledig grachtenpand en kort daarna stort de markt in. Velen gaan bankroet en talloze spotprenten steken daar de draak mee. Pas in het begin van de twintigste eeuw ontdekt men dat het ‘breken’ van tulpen veroorzaakt werd door een virus dat werd overgebracht door bladluis, maar dan is de tulpomanie al eeuwen verleden tijd. 

Het Tulp Festival hoopt op een nieuwe tulpenrage, maar zonder de dramatische gevolgen van weleer.

Tulip Mania

The story of Amsterdam and the tulip is a turbulent one. From its native soil in the palace gardens of Constantinople, the tulip started conquering the world in the 16th century. The Hortus Botanicus in Leiden had also managed to lay hands on the seemingly insignificant bulb. First it was regarded as something edible, but soon its real value was discovered. Around 1620 a true tulip mania started.  This little gem planted in country retreats of rich regents was used to show off the owner’s fortune and good taste. In 1636, however, the Dutch spirit of commerce took the wheel and soon trade went over the top. Traders invested in bulbs they never beheld, and sold them before the bulbs had even seen daylight. A new owner could only guess the value of his goods. Another contribution to his wealth was the phenomenon of ‘breaking’ certain flowers.  A plain flower could one year be flamed or feathered the next. Nobody knew what caused it, but the effect was sensational. Besides adding to the bulb’s appearance, it offered great opportunities for speculation. Growers prided themselves on having discovered the secret: they sprinkled the bulbs with pigeon droppings and experimented with pigments in the soil, which sometimes resulted in something beautiful.

At the start of the year 1637 the tulip ‘bubble’, mockingly called tulip mania by later generations, reached its summit: tulip bulbs were sold at astronomical amounts, and the shrewd merchant was king. This situation was not meant to last. As early as February 1637, the curtain fell.  One moment, three bulbs were sold at the price of one canal house each and the next the market collapsed. The sudden bankruptcy of many is ridiculed in countless cartoons. Not until the 20th century the secret behind the ‘breaking’ of the tulips was discovered: it was caused by a virus transmitted by plant lice, however, by then the tulip mania belonged to a distant past. 

Tulp Festival aspires a new tulip mania, however, without the disastrous effects of yore.